( اول ) : مقصود از « ماهيت مهمله » ماهيت من حيث هى است يعنى خود ماهيت با قطع نظر از جميع ما سوايش به گونه‌اى كه فقط ذات و ذاتياتش مورد نظر باشد . ( دوم ) : مقصود از ماهيت لا به شرط مقسمى : ماهيتى است كه به نحو لا به شرط اخذ مىشود و مقسم براى اعتبارات سه‌گانهء متقدم قرار مىگيرد و منظور از اين سه اعتبار ماهيت به شرط شىء و به شرط لا و لا به شرط قسمى است و به همين خاطر ، مقسمى ناميده شده است . با توجه به اين توضيح ، اگر ادعا شود كه ماهيت خودش فى نفسه مقسم براى اعتبارات سه‌گانه است ، نادرست مىباشد و اين به خاطر اين است كه ماهيت از دو حال بيرون نيست ؛ يا ماهيت ، خودش و بدون مقايسه با امرى خارج از ذاتش در نظر گرفته مىشود و يا با امرى خارج از ذاتش مقايسه مىشود . در اينجا حالت سومى وجود ندارد . در حالت اول ، ماهيت مهملة ناميده مىشود كما اينكه مسلّم است . و در حالت دوم ، ماهيت از يكى از سه اعتبار فوق بيرون نيست و لذا ملاحظهء اوّل ( ماهيت بدون مقايسه ) با تمام اعتبارات سه‌گانه مباين بوده ، قسيم آنهاست و چگونه مىتواند مقسم آن‌ها باشد در حالى كه هيچ‌چيزى نمىتواند مقسم براى اعتبارات نقيض خود باشد ؟ زيرا « ماهيت من حيث هى » ، چنان‌كه توضيحش آمد ، بدين معناست كه آن را با غير ، مقايسه نكنيم و حال آنكه اعتبارات سه‌گانه به معناى ملاحظهء ماهيت در مقايسه با غير است . مضافا اينكه ملاحظهء ماهيت بدون مقايسه ، خودش اعتبارى ذهنى است كه وجودى مستقل در ذهن دارد و بنابراين چگونه مىتواند مقسم براى وجودات مستقل و ذهنى ديگرى قرار گيرد و حال آنكه مقسم بايستى با وجود يكى از اقسامش موجود باشد و معقول نيست كه خودش در مقابل وجودات اقسامش وجودى داشته باشد و الّا قسيم آن‌ها مىشود نه مقسم براى آن‌ها . و بنابراين ، ما قبول مىكنيم كه ماهيت مهمله ، معنايش ملاحظهء ماهيت لا به شرط است امّا ، ماهيت مهمله ، همان لا به شرط مقسمى مصطلح نيست . بنابراين علماء در لا به شرط